Herken je dit? Je voelt je geraakt door iets kleins. Een blik. Een opmerking. Iemand die je negeert, of juist controleert. En voor je het weet, ben je kortaf. Fel. Of je trekt je volledig terug. Je voelt frustratie, misschien zelfs boosheid. Maar als je eerlijk bent… komt dat écht alleen door de ander?
Gedrag, van jezelf of van anderen, is nooit zomaar gedrag. Het vertelt iets. Het wijst je ergens op. Niet om je te veroordelen, maar om je bewust te maken. Want hoe jij reageert, zegt niet alleen iets over de situatie… maar vaak veel meer over wat er in jou geraakt wordt.
Gedrag is de zichtbare laag
Wat je laat zien, zoals fel reageren, snel geïrriteerd zijn, sarcastisch doen, of juist dichtklappen, is slechts de bovenkant van de ijsberg. Wat eronder ligt? Onbewuste patronen. Overtuigingen. Oude pijn. Onveiligheid. Het brein heeft één hoofdtaak: jouw veiligheid bewaken. En als die veiligheid in gevaar lijkt te komen, schakelt je systeem automatisch over op vechten, vluchten of bevriezen. Niet bewust, maar instinctief.
Wat jouw gedrag écht betekent
Stel jezelf eens deze vraag: Wat is het gedrag dat ik regelmatig laat zien als ik stress of spanning voel? Ben je geneigd om de controle te nemen? Word je fel? Stil? Ongeduldig? En wat zou eronder kunnen liggen? Angst om niet gehoord te worden? Het gevoel dat je moet bewijzen dat je ertoe doet? Schaamte? Vermoeidheid?
De spiegel van de ander
Wat we vaak doen, is wijzen. “Jij doet altijd…”, “Hij begrijpt mij niet…”, “Zij moet gewoon…” Maar het gedrag van de ander is zelden het echte probleem. Het is een spiegel. Het laat iets zien wat in jou geraakt wordt. Als jij dus telkens botst met bepaald gedrag van een ander, is dat vaak een uitnodiging: Welk deel in mij wordt hier getriggerd?
Van trigger naar bewustwording
We reageren niet op wat een ander doet, maar op wat het met ons doet. Een opmerking die jou raakt, hoeft een ander niets te doen. Dat verschil zit in jouw ervaringen, jouw brein, jouw verhaal. Door daar met nieuwsgierigheid naar te kijken, ontdek je waar jouw automatische gedrag vandaan komt. En dát is het begin van echte verandering. Wat helpt?
- Zie gedrag, ook je eigen gedrag, als informatie, niet als falen.
- Stel jezelf de vraag: Wat maakt dat ik zo reageer?
- Herken je eigen patronen, zonder oordeel.
- Onderzoek: Wat wil ik vermijden? Wat probeer ik (onbewust) te beschermen?
- Adem. Neem afstand. Even ruimte creëert helderheid.
- Zoek rust, niet controle.
- Wees mild voor jezelf. Je bent niet je gedrag. Je hebt het ooit geleerd. En je kunt het dus ook herprogrammeren.
Verandering begint met bewustwording
Gedrag dat je jarenlang hebt vertoond, verander je niet in één dag. Dit is geen quick fix. Maar het is wél mogelijk. Je brein is plastisch: dat betekent dat het zich kan aanpassen. Nieuwe patronen kun je trainen, als je bereid bent te kijken naar wat je nu doet en waarom.
Tot slot – een persoonlijke noot
Als Brain Balance Coach zie ik het keer op keer: zodra mensen zichzelf écht gaan herkennen in hun gedrag en onderliggende patronen, ontstaat er ruimte. Ruimte voor begrip. Voor groei. Voor rust. Want wat je begrijpt, hoef je niet meer weg te duwen. Je kunt het zien. Voelen. En dan: stap voor stap, veranderen. Herken jij jezelf in bepaald gedrag dat je eigenlijk liever zou willen loslaten? Dan is dat geen zwakte, maar een ingang. Want zodra je ziet wat jou triggert, kun je jouw brein helpen om een nieuw pad te bewandelen, eentje dat beter past bij wie je vandaag de dag bent.