Ik ben momenteel een boek aan het lezen van Sarah Ramey. Een boek dat vol zit met inzichten over het vrouwelijk lichaam, genezing, en het effect van langdurige stress. Één passage bleef bij me hangen. Ze beschrijft hoe in veel culturen rustmomenten diep verweven zijn met het dagelijks leven:
• Meditatie in oosterse tradities
• Bidden op vaste tijden in religieuze gemeenschappen
• Siësta’s in Zuid-Europese landen
• Het vertrouwde, langzamere tempo in hechte dorpsgemeenschappen
Het doel? Het zenuwstelsel dagelijks tot rust brengen. En toen dacht ik: hoe vaak doe ik dat eigenlijk zelf écht bewust? Want eerlijk: ook ik kom weleens in de verleiding om een serie te bingen op Netflix of doelloos te scrollen op mijn telefoon. Maar ik weet, en misschien herken jij het ook, dat het me zelden echte rust oplevert.
Het vergeten deel van ons zenuwstelsel
Ons autonome zenuwstelsel heeft twee standen:
- Het sympathische zenuwstelsel: dit is je actiestand. Je brein krijgt een seintje dat je moet presteren, vechten of vluchten. Je hartslag versnelt, je spieren spannen aan, je lichaam is klaar voor actie. Superhandig bij gevaar of een deadline.
- Het parasympathische zenuwstelsel: dit is je herstelstand. Je ademhaling vertraagt, je hartslag daalt, je spijsvertering komt op gang, je lichaam herstelt. Dit is de staat waarin je lichaam geneest, herstelt, rust. Hier vindt balans plaats.
En hier komt het pijnlijke punt:
In onze westerse maatschappij staan we bijna de hele dag in de sympathische stand. We doen, rennen, reageren, presteren. Zelfs tijdens het ontspannen staan we aan. Want ja, ook tijdens het kijken van een spannende serie of het scrollen door social media blijft je brein prikkels verwerken. Met als gevolg: chronische stress, slaapklachten, burn-out, hormonale disbalans en vermoeidheid zonder aanwijsbare oorzaak.
Wat wél werkt: echte hersteltijd
Wat we nodig hebben, is het bewust activeren van het parasympathische zenuwstelsel. En dat kun je trainen, net als een spier. Daarvoor hoef je heus niet elke dag een uur te mediteren (mag wel 😉). Het gaat om momenten waarin je lichaam veiligheid en vertraging ervaart.
Onderzoek laat zien dat activiteiten zoals de onderstaande daadwerkelijk zorgen voor een daling van cortisol (je stresshormoon) en een activatie van het parasympathische zenuwstelsel:
- wandelen in de natuur
- ademhalingsoefeningen
- yoga, tai chi of qigong
- breien, tuinieren, koken
- muziek maken of luisteren
- schrijven, schilderen, tekenen
- bidden of stil zitten zonder afleiding
Deze vormen van ontspanning helpen je zenuwstelsel schakelen van “aan” naar “uit”. Van overleven naar herstellen. En dát is essentieel. Want in de parasympathische staat:
- wordt je immuunsysteem actief
- herstelt je spijsvertering
- daalt je hartslag en bloeddruk
- komt er ruimte voor rust, verbinding en herstel
- produceert je lichaam meer dopamine en serotonine (geluksstofjes)
Hoe breng jij jezelf tot rust?
We hebben het druk. We zijn gewend geraakt aan doorgaan. Maar je lichaam heeft ritme nodig. Afwisseling. Tussen actie en rust. Tussen inspanning en herstel. En dat herstel… dat moeten we onszelf opnieuw leren gunnen.
Dus stel jezelf vandaag eens deze vragen:
- Wanneer was de laatste keer dat ik echt tot rust kwam, zonder scherm?
- Welke activiteit brengt mij écht in een andere staat van zijn?
- En geef ik mezelf daar dagelijks de ruimte voor?
PS: Het boek dat me inspireerde, is “Het handboek voor vrouwen met mysterieuze kwalen” van Sarah Ramey. Een aanrader voor iedereen die wil begrijpen waar al die chronische, vage klachten vandaan kunnen komen die zóveel mensen tegenwoordig ervaren. Of je nu worstelt met vermoeidheid, pijn, hormonale disbalans, overprikkeling of simpelweg het gevoel hebt dat je lichaam niet goed herstelt, dit boek opent je ogen.