Stel je voor: je loopt een vergaderruimte binnen en voelt direct spanning in de lucht. Je collega lijkt kortaf, je manager kijkt serieus, en er wordt nauwelijks gelachen. Je denkt meteen: “Oh nee, wat heb ik verkeerd gedaan?”
Ondertussen zit een andere collega in dezelfde vergadering met een totaal ander gevoel. Die ervaart de sfeer als professioneel, vindt de manager gewoon gefocust en denkt: “Oké, laten we aan de slag gaan.”
Dezelfde ruimte. Dezelfde mensen. Maar twee compleet verschillende ervaringen. Hoe kan dat?
Je bril bepaalt wat je ziet
Wat jij waarneemt, wordt niet alleen bepaald door wat er feitelijk gebeurt, maar vooral door jouw referentiekader—de verzameling ervaringen, overtuigingen en automatische gedachten waarmee jij naar de wereld kijkt.
In de psychologie wordt dit ook wel ‘perceptie’ genoemd: we zien niet de wereld zoals die is, maar zoals wij zijn.
Als je ooit een conflict hebt gehad met een leidinggevende, kan een kritische opmerking sneller voelen als aanval, terwijl het misschien gewoon feedback is. Heb je vaak gehoord dat je harder moet werken? Dan kan een opmerking als “neem je tijd” voelen als een test, terwijl het juist bedoeld is als aanmoediging om beter voor jezelf te zorgen. Ook als je het gevoel hebt dat je jezelf moet bewijzen, kun je onbedoeld signalen oppikken die die onzekerheid versterken, zelfs als anderen je helemaal niet zo zien.
Herkenbaar? Dat komt omdat je brein informatie filtert op basis van eerdere ervaringen en overtuigingen. Dit kan zowel helpend als belemmerend zijn.
Hoe dit invloed heeft op stress en werkplezier
Jouw manier van kijken bepaalt niet alleen hoe je situaties interpreteert, maar ook hoe je erop reageert. Wanneer je werkdruk ervaart als een teken van falen, kun je jezelf volledig uitputten om te bewijzen dat je goed genoeg bent. Zie je een moeilijke collega als iemand die je dwarszit, dan wordt samenwerken een energievreter in plaats van een uitdaging. Maar als je stress beschouwt als een signaal dat je beter voor jezelf moet zorgen, zul je sneller maatregelen nemen om de balans te herstellen.
De manier waarop jij je werk beleeft, begint dus niet bij de situatie zelf, maar bij de bril waarmee je ernaar kijkt.
Waar komt jouw perspectief vandaan?
Je manier van kijken naar de wereld is niet willekeurig ontstaan. Je hersenen zijn geprogrammeerd door je opvoeding, eerdere werkervaringen en diepgewortelde overtuigingen. Wat je als kind hebt meegekregen over werk en succes speelt een rol, net als de ervaringen die je hebt opgedaan met leidinggevenden en teams. Daarnaast beïnvloeden je overtuigingen hoe je situaties interpreteert: geloof je dat je pas succesvol bent als je hard werkt, of dat plezier in je werk net zo belangrijk is?
Al deze factoren vormen samen jouw ‘mentale software’. Het goede nieuws? Je kunt deze software updaten.
Je perspectief verschuiven: een praktische oefening
Het goede nieuws is dat je je referentiekader bewust kunt aanpassen. Dat begint met zelfreflectie. Vraag jezelf eens af welke overtuigingen je hebt over je werk, je collega’s en je eigen capaciteiten. Zijn deze overtuigingen helpend, of houden ze je juist tegen? Probeer eens een andere invalshoek te kiezen: hoe zou iemand anders naar deze situatie kijken?
Een eenvoudige oefening die je hierbij kan helpen: schrijf een recente stressvolle werksituatie op en noteer je eerste gedachten en emoties. Wat voelde je? Wat dacht je? Kijk er nu bewust vanuit een ander perspectief naar. Hoe zou een vriend of collega deze situatie zien? Wat als je er neutraal naar keek, alsof het iemand anders overkwam? En wat als je deze situatie als een kans zag in plaats van een probleem? Door deze oefening regelmatig te doen, train je jezelf om situaties bewuster te bekijken in plaats van automatisch te reageren.
Kleine aanpassingen, groot verschil
Het veranderen van je perspectief hoeft niet in één keer. Je kunt vandaag al beginnen met kleine aanpassingen. Start je dag met een positieve intentie en neem een moment om te bedenken hoe je wilt omgaan met uitdagingen op je werk. Houd een dankbaarheidsdagboek bij en schrijf elke dag drie positieve dingen op die gebeurd zijn. Dit helpt je hersenen om meer positieve signalen op te pikken. Doe ademhalingsoefeningen wanneer je stress ervaart, zodat je met meer afstand en rust kunt reageren. En vraag eens om feedback aan een collega; soms zien anderen kwaliteiten in jou die je zelf niet opmerkt.
Jouw brein als sleutel tot verandering
Je kunt je werkervaring niet volledig controleren, maar je kunt wel sturen hoe je ermee omgaat. De eerste stap? Bewust worden van jouw manier van kijken en ontdekken hoe je die kunt aanpassen.
Herken jij dat je vastloopt in bepaalde werkpatronen? Heb je het gevoel dat stress en werkdruk je werkplezier ondermijnen?
Dan is het tijd om je perspectief te veranderen. Stuur me een bericht en ontdek hoe je meer grip krijgt op je werk én je brein.